Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc

Nâng tầm giá trị y học Dân tộc

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG THUỐC DÂN TỘC

Dị ứng là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị



Dị ứng là một dạng rối loạn quá mẫn cảm của hệ thống miễn dịch đối với các chất lạ vô hại từ môi trường bên ngoài, chẳng hạn như thực phẩm, lông thú cưng, phấn hoa,…

I. Dị ứng là gì?

Dị ứng là phản ứng thái quá của hệ thống miễn dịch đối với các tác nhân vô hại từ bên ngoài. Theo các chuyên gia dị ứng, nhiệm vụ chính của hệ thống miễn dịch là làm nhiệm vụ bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của mầm bệnh gây hại bằng cách tấn công lại.

Dị ứng là gì?
Dị ứng là một bệnh liên quan đến hệ miễn dịch. Bệnh rất hiếm khi gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng triệu chứng thường khiến người mắc phải cảm thấy khó chịu.

Tuy nhiên, một khi hệ thống miễn dịch bị trục trặc, chúng sẽ nhầm tưởng một chất vô hại nào đó là kẻ xâm lược và sản sinh ra kháng thể Immunoglobulin E (IgE) để chống lại. Thế nhưng, việc tạo ra quá nhiều kháng thể IgE sẽ kích thích giải phóng tế bào mast và gây dị ứng.

II. Triệu chứng dị ứng

Tùy thuộc vào loại dị ứng mà biểu hiện xuất hiện thường không giống nhau, điển hình như:

+ Dị ứng thực phẩm

Dị ứng thực phẩm là hiện tượng hệ thống miễn dịch phản ứng lại với những chất chứa trong thực phẩm. Một số thực phẩm gây dị ứng chủ yếu đó là đậu nành, sữa, đậu phộng, tôm,… Triệu chứng dị ứng thực phẩm bao gồm:

  • Ngứa râm ran trong cổ họng và miệng hoặc khu vực khác
  • Cơ thể mệt mỏi
  • Buồn nôn
  • Nổi mề đay
  • Sưng

+ Dị ứng theo mùa

Triệu chứng bệnh thường giống với bệnh cảm lạnh thông thường, chúng bao gồm các biểu hiện điển hình như:

  • Sốt
  • Chảy nước mũi và nghẹt mũi
  • Sưng mắt

+ Dị ứng trên da

Dị ứng trên da có thể là kết quả của việc da tiếp xúc trực tiếp với chất gây dị ứng. Cụ thể:

  • Viêm da dị ứng hay chàm: Là tình trạng viêm da nhưng không lây nhiễm. Triệu chứng nổi bật của bệnh là da bị khô và ngứa, đôi khi chảy dịch do da bị trầy xước.
  • Viêm da tiếp xúc: Da đỏ hoặc ngứa ngáy ngay sau khi tiếp xúc với chất gây dị ứng.
  • Phát ban: Đau, ngứa, khu vực bị ảnh hưởng có thể sưng hoặc đỏ.
  • Viêm họng: Họng có thể bị viêm gây đau
  • Mắt sưng
  • Cảm giác nóng rát hoặc châm chích trên da

+ Sốc phản vệ

Là một trong những phản ứng dị ứng nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong.

Ngoài các triệu chứng nêu trên, dị ứng cũng có thể gây bùng phát cơn hen suyễn.

III. Nguyên nhân gây dị ứng

Các nhà khoa học chưa xác định chính xác nguyên nhân gây dị ứng nhưng dựa theo một số nguyên cứu, dị ứng có thể là do yếu tố di truyền. Điều này có nghĩa là nếu cha mẹ bị dị ứng thì khả năng con cái mắc phải căn bệnh này khá cao.

Nguyên nhân gây dị ứng
Nguyên nhân gây dị ứng có thể là do thực phẩm, thuốc, lông động vật,…

Ngoài ra, dị ứng xảy ra cũng có thể là do các nguyên nhân sau đây:

  • Thuốc: Một số loại kháng sinh phổ rộng như Penicillin hoặc thuốc sulfa có thể gây ra những phản ứng phụ dẫn đến dị ứng.
  • Động vật: Chủ yếu là lông động vật, mạt bụi và một số động vật trung gian như chuột, gián,…
  • Nấm mốc: Các bào tử trong nấm mốc có tế tồn tại trong không khí. Nếu chẳng may hít phải chúng sẽ kích hoạt và gây phản ứng dị ứng.
  • Nọc độc của con trùng: Một số loại côn trùng có chứa chất độc như muỗi, ong, rết,… có thể gây dị ứng.
  • Thực phẩm
  • Phấn hoa từ cây cỏ dại
  • Một số chất gây dị ứng khác nhau: Mủ cao sụ nhựa (latex) thường được tìm thấy trong bao tay, bao cao su có thể là tác nhân gây dị ứng. Ngoài ra, một số loại kim loại như niken cũng có thể gây dị ứng.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh dị ứng cao?

Những đối tượng dưới đây thường có khả năng mắc bệnh cao:

  • Gia đình có người bị hen suyễn hoặc dị ứng.
  • Người bị bệnh dị ứng hoặc hen suyễn: Đối với những đối tượng này, nguy cơ tái phát bệnh thường rất cao.
  • Trẻ em: Các chuyên gia cho biết, trẻ em thường dễ bị dị ứng hơn người lớn. Bởi hệ miễn dịch của trẻ chưa được hoàn thiện. Tuy nhiên, các triệu chứng bệnh sẽ giảm dần sau khi con trẻ lớn lên.

IV. Chẩn đoán bệnh dị ứng bằng cách nào?

Trước khi tiến hành các phượng pháp chẩn đoán, bác sĩ sẽ xem xét triệu chứng xảy ra ở bạn. Và để chắc chắn xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh, họ sẽ yêu cầu bạn thực hiện các biện pháp này:

  • Xét nghiệm phản ứng trên da: Thủ pháp này giúp đánh giá sự hiện diện của chất gây dị ứng. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân thực hiện xét nghiệm da đầu tiên, bởi cho kết quả nhanh hơn các xét nghiệm khác.
  • Xét nghiệm máu: Là phương pháp thử nghiệm mật độ kháng thể IgE có trong huyết thanh.

V. Điều trị bệnh dị ứng như thế nào?

Một trong những cách điều trị và ngăn ngừa dị ứng hiệu quả là người bệnh cần tránh xa tác nhân gây dị ứng. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân bị dị ứng với những chất truyền dẫn trong không khí thì việc tránh tiếp xúc thường rất khó. Chình vì vậy, người bệnh có thể lựa chọn những phương pháp điều trị có sẵn sau:

+ Sử dụng thuốc

Một số loại thuốc dùng điều trị bệnh dị ứng bao gồm:

Thuốc kháng sinh

Thuốc có tác dụng giúp ngăn chặn tế bào mast giải phóng histamine, giảm thiểu tình trạng ngứa ngáy. Thuốc kháng histamin thường có hai thế hệ. Thế hệ H1 thường có sẵn tại nhà thuốc và là thuốc không kê toa nhưng chúng gây tác dụng như buồn ngủ.

Còn đối với thế hệ H2 ít gây buồn ngủ hơn nhưng thuốc được dùng dưới sự chỉ định của bác sĩ. Do đó, những bệnh nhân cần tập trung tinh thần cao các bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc.

Thuốc cortiocosteroid

Là thuốc kháng viêm có tác dụng ngăn chặn viêm nhiễm, hỗ trợ điều trị bệnh. Chúng thường được bào chế dưới nhiều hình thức khác nhau, điển hình:

  • Thuốc xịt mũi
  • Thuốc nhỏ mắt
  • Thuốc mỡ, kem dưỡng ẩm
  • Dạng uống và tiêm (chỉ dùng trong trường hợp dị ứng nặng)
Thuốc điều trị dị ứng là thuốc nào?
Người bệnh có thể sử dụng một số loại thuốc để kiểm soát triệu chứng dị ứng.

Thuốc chống sung huyết

Thuốc giúp làm giảm tình trạng nghẹt mũi. Tuy nhiên, bạn chỉ nên dùng thuốc trong thời gian ngắn, bởi nếu lạm dụng thuốc có thể khiến tình trạng nghẹt mũi trở nên tồi tệ hơn. Bên cạnh đó, người bị bệnh tuyến tiền liệt nặng hoặc bệnh tim, cao huyết áp, nên thận trọng khi sử dụng một số loại thuốc chống sung huyết.

Ngoài ra, bệnh nhân có thể dùng một số loại thuốc sau:

  • Cetirizine (Zyrtec)
  • Loratadine ( Claritin )
  • Natri cromolyn (Gastrocrom)
  • Thuốc kháng leukotriene (Zyflo, Singular)

+ Liệu pháp miễn dịch (Tiêm ngừa chất dị ứng)

Là một phương pháp điều trị dị ứng thường được bác sĩ khuyến cáo người bệnh thực hiện nếu triệu chứng bệnh trở nên khó kiểm soát và thuốc không mang lại kết quả khả quan. Tiêm chất dị ứng có thể giúp cơ thể không phản ứng thái quá với chất gây dị ứng, ngăn ngừa bệnh quay trở lại.

Thông thường, để áp dụng biện pháp điều trị này đạt kết quả như mong muốn, bệnh nhân cần tiến hành tiêm thường xuyên. Và liều lượng tiêm mỗi lần sẽ khác nhau, lần sau sẽ nhiều hơn lần trước. Đặc biệt, liều tiêm ở mỗi người thường không giống nhau. Điều này tùy thuộc vào nhiều yếu tố như cơ địa, mức độ nặng nhẹ của bệnh.

+ Liệu pháp miễn dịch dưới lưỡi (SLIT)

Với liệu pháp này người bệnh không cần phải tiêm thuốc dị ứng, đồng thời giúp giảm thiểu rủi ro có thể xảy ra. Bệnh nhân sẽ ngậm một viên thuốc dị ứng với liều lượng nhất định ở dưới lưỡi để làm tăng khả năng chịu đựng, giúp giảm triệu chứng bệnh.

Ngoài ra, trong trường hợp phản ứng dị ứng ở mức độ nặng gây sốc phản vệ, epinephrine chính là giải pháp thiết yếu lúc đó. Sau khi dùng thuốc, bạn nên đưa người bệnh vào bệnh viện gần nhất để cấp cứu, tránh nguy hiểm đến tính mạng.

VI. Biện pháp phòng ngừa bệnh dị ứng

Để phòng ngừa và kiểm soát triệu chứng dị ứng, người bệnh nên tránh tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, cụ thể:

  • Bạn nên loại bỏ những thực phẩm gây kích ứng dị ứng. Nếu không biết bản thân dị ứng với thực phẩm nào, bạn nên thực hiện chế độ ăn loại trừ.
  • Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ giúp loại bỏ bụi bẩn, đặc biệt là mạt bụi nhà.
  • Nếu bạn bị dị ứng với lông động vật, tốt nhất không nên tiếp xúc với chúng. Bên cạnh đó cũng nên tắm rửa cho chúng thường xuyên.
  • Trong trường hợp dị ứng phấn hoa, các bạn nên đóng kín cửa chính và cửa sổ, nhất là vào thời điểm phấn hoa nở rộ.

Dị ứng là một trong những chuỗi hiện tượng phức tạp liên quan đến nhiều hóa chất, tế bào và mô trong cơ thể. Mặc dù hiện nay vẫn chưa có biện pháp điều trị dứt điểm nhưng người bệnh có thể cải thiện triệu chứng bệnh bằng thuốc hoặc liệu pháp miễn dịch. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng nên có kế hoạch thăm khám định kỳ để bác sĩ có thể theo dõi tình trạng bệnh và đưa ra biện pháp khắc phục kịp thời.

Ngày đăng: 19/01/2019 - Cập nhật lúc 3:30 pm , 19/03/2019

Tham khảo nội dung

Bài viết liên quan

CM
Top