Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc

Nâng tầm giá trị y học Dân tộc

Ho khan: Biểu hiện, nguyên nhân và những cách giảm ho



Ho khan là tình trạng ho không có đờm hoặc chất nhầy không được sản xuất. Nguyên nhân gây ho khan có thể là do vi rút, vi khuẩn gây ra nhưng cũng có thể là do dị ứng.

I. Ho khan là gì?

Ho khan là tình trạng ho kéo dài nhưng không chứa đờm hoặc chất nhầy. Bệnh không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và sức khỏe của bệnh nhân.

Ho khan là gì
Ho khan rất khó trị khỏi nếu người bệnh không chấm dứt được nguyên nhân gây bệnh

Ho khan có thể liên quan đến yếu tố cảm lạnh, cảm cúm. Và bệnh thường có xu hướng kéo dài hơn 2 hoặc 3 tuần. Tùy theo đối tượng và thời gian ho mà bệnh sẽ được mô tả khác nhau, cụ thể:

  • Ở người lớn và trẻ em, nếu ho hơn 2 tuần được mô tả là ho cấp tính.
  • Ở trẻ em, ho kéo dài từ 2 đến 4 tuần gọi là ho cấp tính kéo dài. Nếu ho kéo dài hơn 4 tuần có thể coi là ho mãn tính.
  • Trường hợp ho ở người lớn kéo dài hơn 8 tuần được gọi là ho dai dẳng.

II. Nguyên nhân gây ho khan

Để phòng ngừa và khắc phục tốt các triệu chứng ho khan, người bệnh nên tìm hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh. Dưới đây là một trong những tác nhân gây ho khan khá phổ biến.

1/ Bệnh hen suyễn

Hen suyễn là một trong những bệnh liên quan đến đường hô hấp. Là tình trạng đường thở bị sưng tấy và thu hẹp. Và ho khan chính là triệu chứng nổi bật nhất của bệnh. Ngoài ra, hen suyễn còn kèm theo các biểu hiện điển hình như:

  • Khó thở, thở khò khè.
  • Đau hoặc bị tức ngực.
  • Khó ngủ vì khó thở.

⇒ Điều trị: Người bệnh có thể sử dụng một số loại thuốc corticosteroid dạng hít có tác dụng điều trị lâu dài như:

  • Triamcinolone (Azmacort)
  • Flnomasone (Flovent)
  • Budesonide (Pulmicort)

Hoặc cũng có thể dùng thuốc có tác dụng ngắn để cải thiện bệnh như thuốc giãn phế quản albuterol (Ventoline, Proventil).

2/ Bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng acid dạ dày bị đẩy ngược từ dạ dày lên ống thực quản. Khi đó, acid dạ dày có thể gây kích ứng thực quản và tạo ra phản xạ ho, ho khan. Nếu bệnh không được điều trị kịp thời có thể chuyển sang mãn tính và cơn ho ngày càng dai dẳng hơn.

Bên cạnh tình trạng ho khan, bệnh trào ngược dạ dày thực quản còn gây những biểu hiện sau:

  • Ợ chua, ợ nóng.
  • Đau ngực.
  • Khó nuốt hoặc nuốt vướng.
  • Khàn giọng.

⇒ Điều trị: Hầu hết mọi người đều điều trị bệnh trào ngược dạ dày bằng cách thay đổi lối sống kết hợp với sử dụng thuốc. Thuốc giảm acid không kê đơn như lansoprazole (Prevacid) và omeprazole (Prilosec) thường được bệnh nhân dùng để kiểm soát triệu chứng do trào ngược acid gây ra.

3/ Bệnh ho gà

Trong giai đoạn đầu ho gà thường rất dễ gây nhầm lẫn với các triệu chứng thông thường của bệnh cảm lạnh. Tuy nhiên, khi bệnh chuyển nặng chúng thường gây ho không kiểm soát, đặc biệt là chứng ho khan.

Nguyên nhân gây ho khan
Có rất nhiều nguyên nhân gây ho khan, trong đó có bệnh ho gà

⇒ Điều trị: Ho gà thường khiến cơ thể người bệnh cảm thấy mệt mỏi. Chính vì vậy, để cải thiện triệu chứng ho khan và giải quyết dứt điểm bệnh ho gà, người bệnh nên tiêm phòng vắc xin ngay từ khi còn nhỏ.

Ngoài các yếu tố kể trên, vỡ phổi, ung thư phổi hoặc suy tim,… cũng đều là nguyên nhân gây ho khan nhưng chúng ít phổ biến. Đối với những nguyên nhân này, bệnh nhân nên thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

4/ Viêm mũi dị ứng, viêm xoang

Viêm mũi dị ứng, viêm xoang là bệnh lý đường hô hấp trên. Khi bị bệnh, các màng trong mũi phản ứng bằng cách sản xuất chất nhầy nhiều hơn mức bình thường. Chất nhầy này thay vì thoát ra ngoài bằng mũi chúng lại chảy ngược xuống cổ họng, gây kích ứng niêm mạc vòm họng dẫn đến ho khan. Bên cạnh ho khan, người bệnh còn gặp phải các biểu hiện như sổ nước mũi, viêm họng, khó nuốt, ho nhiều vào ban đêm,…

⇒ Điều trị: Viêm mũi dị ứng, viêm xoang xảy ra là kết quả của dị ứng hoặc nhiễm trùng do vi khuẩn, vi rút gây ra. Vì thế, để điều trị, bạn cần xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Nếu viêm xoang và viêm mũi dị ứng ở mức độ nhẹ, bệnh nhân có thể làm sạch hốc mũi, hốc xoang bằng nước muối sinh lý hay dùng nước nóng xông. Dùng thuốc kháng sinh nếu tình trạng nhiễm trùng ở mức độ nghiêm trọng.

5/ Nhiễm vi khuẩn, vi rút đường hô hấp

Đường hô hấp bị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc vi rút gây cảm lạnh hay cảm cúm thường khiến cho khí quản bị tổn thương. Chính vì điều này, khí quản dễ bị kích ứng và dẫn đến tình trạng ho khan kéo dài.

⇒ Điều trị: Ho khan do nhiễm vi rút, vi khuẩn gây ra thường rất khó chữa trị. Do đó, đòi hỏi người bệnh phải kiên nhẫn trong thời gian dài. Để giảm triệu chứng ho khó chịu do bệnh gây ra, bệnh nhân hãy thử dùng một vài viên kẹo ngậm làm dịu vòm họng. Hoặc cũng có thể uống một ít chất nóng để giảm ho.

6/ Chất kích thích có trong môi trường

Có rất nhiều tác nhân tồn tại trong môi trường sống có thể gây kích ứng khí quản dẫn đến ho khan. Cụ thể: khói bụi, phấn hoa và nấm. Ngoài ra, các hoạt chất hóa học luân chuyển trong không khí như nitric oxide hoặc sulfur dioxide cũng có thể gây ho khan. Ngay cả khi không khí sạch nhưng quá khô hay quá lạnh cũng góp phần kích ứng khí quản làm tăng nguy cơ ho khan.

⇒ Điều trị: Để cải thiện chứng ho khan, người bệnh nên vệ sinh nhà cửa và môi trường sống sạch sẽ. Nên trồng thêm cây cối để không khí xung quanh nhà trở nên trong lành hơn. Bên cạnh đó, dùng máy tạo ẩm để làm ẩm không khí trong nhà.

III. Biến chứng của ho khan

Ho khan có thể tự khỏi sau đó nhưng đối với trường hợp ho khan kéo dài, bệnh có thể gây nên những biến chứng sau:

  • Ở phụ nữ, đặc biệt là những phụ nữ lớn tuổi và phụ nữ mang thai, đang cho con bú, ho khan lặp đi lặp lại nhiều lần có thể dẫn đến chứng tiểu không tự chủ.
  • Ho khan kéo dài có thể khiến cơ thể mệt mỏi và gây ảnh hưởng đến giấc ngủ. Người bệnh ngủ không ngon và sâu giấc do ho xuất hiện vào ban đêm.
  • Ho dai dẳng có thể gây nhức đầu và buồn nôn.

IV. Chẩn đoán ho khan bằng cách nào?

Dựa vào kinh nghiệm và xem xét các triệu chứng lâm sàng, bác sĩ sẽ giúp đưa ra kết quả chẩn đoán bệnh. Và để chắc chắn, bệnh nhân sẽ được đề nghị làm các thủ thuật kiểm tra.

Chẩn đoán ho khan
Chụp x – quang giúp chẩn đoán ho khan

Tùy thuộc và độ tuổi, tiền sử bệnh mà bác sĩ sẽ yêu cầu người bệnh thực hiện một trong những xét nghiệm sau đây:

  • Xét nghiệm dị ứng.
  • Chụp x – quang hoặc xét nghiệm chức năng phổi.
  • Sinh thiết.

V. Điều trị bệnh ho khan như thế nào?

Ho khan rất khó điều trị dứt điểm trong ngày một ngày hai. Một khi đường thở đã bị tổn thương chúng sẽ trở nên nhạy cảm và rất dễ bị gây kích ứng. Chính vì vậy, cách duy nhất để chấm dứt tình trạng bệnh là cần giải quyết dứt điểm nguyên nhân gây ho khan. Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể làm giảm đau và hạn chế ho khan xuất hiện bằng cách sử dụng thuốc.

Thông thường, thuốc này được sử dụng để điều trị ho khan trong thời gian ngắn. Thuốc trị ho thường tồn tại dưới dạng viên ngậm và chất lỏng bao gồm:

  • Pentoxyverine.
  • Codeine.
  • Pholcodine.
  • Dihydrocodeine.
  • Dextromethorphan.

Một số loại thuốc giảm ho cần kê đơn nhưng số khác có bán sẵn trong nhà thuốc. Tuy nhiên, trước khi dùng, người bệnh cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Bởi thuốc có thể gây tác dụng phụ như táo bón, buồn nôn, buồn ngủ,…

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể dùng nhóm thuốc kháng histamin để cải thiện triệu chứng ho. Bởi thuốc có tác dụng an thần rất có ích trong trường hợp ho khan làm gián đoạn giấc ngủ. Bác sĩ khuyên bạn nên dùng thuốc kháng histamin trước khi đi ngủ.

⇒ Lưu ý: Không nên dùng thuốc ho hoặc cảm lạnh bao gồm thuốc kháng histamin, thuốc giảm ho hay kết hợp chung giữa hai thuốc để điều trị ho khan cho trẻ dưới 6 tuổi. Bởi những loại thuốc này chưa được chứng minh là có hiệu quả và an toàn với trẻ em. Chúng có thể gây phản ứng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Thuốc chỉ được sử dụng cho trẻ từ 6 – 12 tuổi khi có sự cho phép của bác sĩ.

VI. Khi nào bạn nên đến bệnh viện?

Người bệnh nên đến bệnh viện ngay lập tức nếu chứng ho khan gây ra những biểu hiện bất lợi:

  • Ho kéo dài gây xuất hiện nhiều đờm.
  • Ho ra máu.
  • Ho nhiều dẫn đến hụt hơi gây khó thở hoặc thở khò khè.
  • Ho chủ yếu vào ban đêm và gây đau ngực.
  • Giọng nói bị khàn, sốt, đau đầu, đau tai và phát ban.
  • Sụt cân, huyết áp cao.

Ho khan có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và làm giảm sút sức khỏe của người bệnh. Vì vậy, bệnh nhân nên thăm khám và điều trị sớm. Bên cạnh đó, người bệnh cũng nên cân bằng giữa thời gian làm việc và nghỉ ngơi, đồng thời xây dựng chế độ ăn uống, tập luyện khoa học. Có như vậy, triệu chứng ho khan mới mau khỏi.

ThuocDanToc.Vn không đưa ra bất kỳ lời khuyên cũng như chẩn đoán hay phương pháp điều trị nào từ y khoa.

Ngày đăng: 19/12/2018 - Cập nhật lúc 10:40 am , 21/02/2019

Tham khảo nội dung

Bài viết liên quan

CM
Top