Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc

Nâng tầm giá trị y học Dân tộc

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG THUỐC DÂN TỘC

Viêm phế quản: Tổng quan về bệnh, cách phòng tránh và điều trị



Viêm phế quản là tình trạng niêm mạc của ống phế quản bị viêm. Là một bệnh lý phổ biến, có thể khỏi trong khoảng 1 tuần hoặc gây nên biến chứng nghiêm trọng nếu như không được điều trị kịp thời.

viêm phế quản
Viêm phế quản cấp tính không gây nguy hiểm nhưng viêm phế quản mãn tính gây khá nhiều khó chịu và có biến chứng ảnh hưởng sức khỏe

Có hai loại viêm phế quản bao gồm:

  • Viêm phế quản cấp tính: các triệu chứng kéo dài trong một vài tuần, nhưng nó thường không gây ra bất cứ vấn đề nguy hiểm nào.
  • Viêm phế quản mãn tính: là tình trạng nghiêm trọng hơn, có thể do tái phát hoặc điều trị không khỏi hẳn. Viêm phế quản mãn tính có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng gây nguy hiểm như bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.

Nguyên nhân gây viêm phế quản

Các tác nhân gây viêm phế quản cấp tính và mãn tính có thể khác nhau.

# Viêm phế quản cấp tính

Viêm phế quản cấp tính được hình thành do nhiễm trùng, thông thường là do virus. Mặc dù vi khuẩn và nấm cũng có thể gây nên viêm phế quản nhưng nguyên nhân này hiếm gặp hơn. Dù bạn bị nhiễm bệnh do virus hay vi khuẩn, cơ thể sẽ kích hoạt khả năng chống lại vi trùng khiến ống phế quản sưng lên, tạo ra nhiều chất nhầy hơn.

# Viêm phế quản mãn tính

Hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với các loại khói độc hại từ môi trường hoặc nơi làm việc là nguyên nhân phổ biến nhất gây nên viêm phế quản mãn tính. Do các yếu tố gây bệnh đi qua phế quản thường xuyên, nó gây nên phản ứng viêm kéo dài. Dẫn đến sự hiện diện dai dẳng của chất nhầy, tế bào viêm.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị viêm phế quản

Có một số yếu tố góp phần gây ra viêm phế quản mãn tính và cấp tính. Cụ thể bao gồm:

  • Hệ thống miễn dịch yếu, điều này thường xảy ra ở người lớn tuổi, những người đang mắc bệnh khác, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Người bị cảm lạnh cũng làm tăng nguy cơ bị viêm phế quản do cơ thể đang “bận rộn” chống lại mầm bệnh cảm lạnh.
  • Hút thuốc thường xuyên hoặc sống chung với người hút thuốc.
  • Những cơn ợ nóng do trào ngược dạ dày lặp đi lặp lại có thể kích thích cổ họng và khiến bạn dễ bị viêm phế quản.
  • Làm việc trong môi trường nhiều khói hóa học, bụi như khai thác than, trang trại động vật,…
  • Sống hoặc đi du lịch ở nơi có chất lượng không khí kém, ô nhiễm.
  • Tiếp xúc với người bị viêm phế quản có thể bị lây lan vi khuẩn, virus, đặc biệt là qua đường hô hấp

Triệu chứng viêm phế quản

Viêm phế quản cấp tính và mãn tính có nhiều triệu chứng giống nhau, bao gồm:

  • Ho khan
  • Ho có đờm
  • Tắc nghẽn xoang
  • Khó thở
  • Khò khè
  • Mệt mỏi
  • Ớn lạnh
  • Đau nhức cơ thể
  • Khó chịu ở ngực do ho

Với viêm phế quản cấp tính, các triệu chứng điển hình bắt đầu bằng sổ mũi, đau họng, ho khan, sốt nhẹ. Sau đó phát triển thành ho khan sau khoảng ba đến bốn ngày. Hầu hết các trường hợp viêm phế quản cấp tính kéo dài từ ba đến mười ngày. Tuy nhiên ho có thể kéo dài trong vài tuần, ngay cả sau khi sự nhiễm trùng được điều trị và biến mất.

Trong khi đó, viêm phế quản mãn tính được đặc trưng bởi triệu chứng ho khan kéo dài ít nhất ba tháng trong hai năm liên tiếp. Đây không phải là bệnh có thể chữa khỏi được nhưng các triệu chứng có thể được kiểm soát bằng thuốc. Ngoài các triệu chứng trên, người bệnh viêm phế quản mãn tính còn gặp phải các biểu hiện như:

  • Tức ngực hoặc đau ngực
  • Mệt mỏi kéo dài
  • Sưng mắt cá chân, bàn chân, sưng chân (liên quan đến biến chứng tim do viêm phế quản gây nên)
triệu chứng viêm phế quản
Ho khan, có đờm là triệu chứng thường gặp của viêm phế quản

Triệu chứng ít gặp

  • Hôi miệng xảy ra khi nghẹt mũi buộc bạn phải thở bằng miệng, điều này cho phép vi khuẩn phát triển trên lưỡi và màng nhầy, từ đó tạo ra mùi khó chịu.
  • Ho ra máu thường là do triệu chứng ho dai dẳng gây chấn thương, chảy máu ở phế quản hoặc trong cổ họng. Điều này có thể làm bạn ho ra đờm có máu.
  • Thể chất yếu: cả viêm phế quản cấp tính và mãn tính đều có thể khiến bạn khó thở, thậm chí cả khả năng tập thể dục, đi bộ đường dài. Nếu bị viêm phế quản cấp tính, triệu chứng này có thể được cải thiện sau khi bệnh khỏi một vài ngày. Nhưng nếu bạn bị viêm phế quản mãn tính, có thể bạn cần đến vật lý trị liệu đề cải thiện sức chịu đựng.
  • Khó ngủ: ho kéo dài và nghẹt mũi có thể làm gián đoạn giấc ngủ.

Biến chứng do viêm phế quản

Mặc dù rất hiếm nhưng viêm phế quản có thể gây nên một số biến chứng nghiêm trọng như:

  • Nhiễm trùng đường hô hấp có thể xảy ra nếu bạn bị viêm phế quản.
  • Phổi có nhiều khả năng bị nhiễm trùng dẫn đến viêm phổi khi bạn bị viêm phế quản.
  • Viêm phổi hít hình thành do viêm phế quản khiến bạn ho trong khi ăn làm nghẹn thức ăn, thức ăn có thể đi xuống đường ống sai vào phổi thay vì dạ dày. Viêm phổi hít là một bệnh nhiễm trùng dai dẳng gây tổn hại sức khỏe và mất nhiều tháng để hồi phục.
  • Khó thở kéo dài do viêm phế quản gây thêm căng thẳng cho tim dẫn đến bệnh tim hoặc làm suy tim trầm trọng.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Hãy thăm khám với bác sĩ nếu bạn:

  • Bị viêm phế quản cấp tính nhưng các triệu chứng không thuyên giảm hoặc khá hơn
  • Cơn ho kéo dài hơn bốn đến sáu tuần
  • Các triệu chứng đã được cải thiện sau khi điều trị nhưng lại tái phát và tồi tệ hơn trước
  • Người bệnh cảm thấy không thể thở được
  • Nôn ra máu hoặc có máu trong đờm
  • Sưng, phồng ở tay chân có thể là dấu hiệu nghiêm trọng về hô hấp hoặc tim mạch.

Chẩn đoán viêm phế quản

Trong vài ngày đầu của bệnh, việc chẩn đoán có thể khó phân biệt với dấu hiệu của các bệnh cảm lạnh thông thường. Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ có thể sử dụng ống nghe để lắng nghe phổi bạn khi thở.

Trong một số trường hợp, các bác sĩ có thể đề nghị các xét nghiệm sau:

  • X-quang ngực: giúp xác định xem bạn có bị viêm phổi hay không hay do một tình trạng nào khác có thể dẫn đến ho. Điều này cũng đặc biệt quan trọng nếu bạn đã hoặc đang hút thuốc.
  • Xét nghiệm đờm: để xác nhận sự hiện diện của vi khuẩn trong đờm.
  • Kiểm tra chức năng phổi: người bệnh sẽ thổi vào một thiết bị gọi là phế dung kế để đo phổi của bạn có thể giữ được bao nhiêu không khí và bạn có thể lấy không khí ra khỏi phổi nhanh như thế nào. Xét nghiệm này giúp kiểm tra dấu hiệu hen suyễn hoặc khí phế thũng.
  • CT ngực: được dùng để đánh giá trực quan về phổi, giúp xác định viêm phế quản và loại trừ các tình trạng khác chẳng hạn như nhiễm trùng phổi, tắc nghẽn phổi hay ung thư phổi.

Điều trị viêm phế quản

1. Biện pháp không cần kê đơn

Một số loại thuốc không kê đơn có thể giúp bạn giảm một số triệu chứng của viêm phế quản cấp tính và mãn tính. Bao gồm:

  • Thuốc thông mũi: ví dụ như Sudafed (pseudoephedrine) và Afrin (oxymetazoline) có công dụng làm lỏng và hút chất nhầy khỏi xoang nên bạn sẽ dễ thở hơn.
  • Thuốc giảm đau và giảm sốt: chẳng hạn như acetaminophen và ibuprofen có thể giúp giảm đau ngực và đau nhức khi ho.
  • Thuốc hạ sốt: có tác dụng làm giảm cơn sốt và giảm đau nhẹ
  • Thuốc ức chế ho: có lợi ích nếu bạn bị ho khan hoặc ho kéo dài do viêm phế quản mãn tính.

2. Thuốc theo đơn

Các phương pháp điều trị viêm phế quản theo toa bao gồm:

  • Thuốc kháng sinh: được sử dụng trong trường hợp viêm phế quản do vi khuẩn. Thuốc sẽ được xác định phụ thuộc vào loại vi khuẩn mà bạn mắc phải. Tuy nhiên, đa số các trường hợp nhiễm bệnh là do virus, nghĩa là nó không được điều trị bằng thuốc kháng sinh.
  • Thuốc giãn phế quản: ví dụ như Proventil (albuterol) giúp các cơ xung quanh phế quản giãn ra, trở nên rộng hơn. Thuốc giúp loại bỏ được dịch tiết phế quản, giảm co thắt phế quản và giảm tắc nghẽn đường thở. Nhờ đó, triệu chứng thở khò khè và tức ngực có thể được cải thiện tạm thời.
  • Steroid đường uống: có công dụng để điều trị viêm phế quản mãn tính khi các triệu chứng đã trở nên tồi tệ hơn.
  • Thuốc ức chế Phosphodiesterase -4 (PDE4): làm giảm tình trạng viêm phế quản mãn tính.
điều trị viêm phế quản
Chẩn đoán với bác sĩ chuyên môn để được điều trị kịp thời

3. Biện pháp khắc phục tại nhà và lối sống

Điều chỉnh lối sống và thực hiện biện pháp khắc phục tại nhà có thể đẩy nhanh quá trình hồi phục bệnh. Do đó, người bệnh viêm phế quản nên:

  • Tránh khói: cả viêm phế quản cấp tính và mãn tính đều có thể trầm trọng hơn do khói thuốc lá, khói bụi, khói từ nhà máy, thậm chí khói từ vỉ nướng. Tốt nhất hãy tránh các loại khói này để ngăn ngừa phản ứng viêm gia tăng ở phế quản.
  • Máy tạo độ ẩm: công dụng của máy tạo độ ẩm là bổ sung thêm độ ẩm không khí, giúp làm giảm khó chịu và dễ thở hơn.
  • Nghỉ ngơi: người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi do đó nên được nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt.
  • Uống nhiều nước: giúp làm loãng chất nhầy trong ngực và cổ họng, đặc biệt bạn nên cung cấp đầy đủ nước cho cơ thể khi bị nhiễm trùng đường hô hấp.

Phòng ngừa viêm phế quản

Để giảm nguy cơ mắc bệnh viêm phế quản, bạn nên lưu ý những điều sau:

  • Tránh khói thuốc lá, khói bụi,…
  • Viêm phế quản cấp tính có thể do cảm cúm hoặc một loại virus nào đó gây ra. Vì vậy tiêm vắc-xin cúm hàng năm có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh
  • Hãy rửa tay thường xuyên và tập thói quen sử dụng sản phẩm khử trùng có chứa cồn
  • Nếu bạn đang làm công việc, sinh sống, du lịch đến nơi nhiều với khói, bụi thì hãy luôn đeo khẩu trang để bảo vệ hệ hô hấp.

Trên đây là những thông tin quan trọng về bệnh viêm phế quản, nếu có bất cứ thắc mắc nào hãy hỏi ý kiến của bác sĩ. Đặc biệt là trong trường hợp nhận thấy các triệu chứng nghiêm trọng của bệnh.

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, Thuocdantoc.vn không đưa ra lời khuyên, chẩn đoán hay phương pháp điều trị, hãy luôn tìm kiếm lời khuyên trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

Ngày đăng: 25/12/2018 - Cập nhật lúc 3:05 pm , 17/04/2019

Tham khảo nội dung

Bài viết liên quan

CM
Top