Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc

Nâng tầm giá trị y học Dân tộc

Trào ngược dạ dày thực quản là bệnh gì ? Có nguy hiểm không?



Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng axit dư thừa trong dạ dày đi ngược vào thực quản. Đây là hiện tượng vô cùng phổ biến, hầu hết mọi người đều gặp phải ít nhất một lần trong đời. Tuy nhiên, nếu chứng bệnh trên xuất hiện với mật độ thường xuyên (hơn hai lần mỗi tuần) thì đó có thể là dấu hiệu của bệnh trào ngược dạ dày thực quản (Gastroesophageal reflux disease, viết tắt là GERD).

trào ngược dạ dày có nguy hiểm không
Trào ngược dạ dày thực quản là bệnh phổ biến trong cuộc sống hiện đại.

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Trong hệ tiêu hóa của mỗi người, cơ vòng thực quản (LES) có nhiệm vụ mở ra, cho phép thức ăn từ thực quản đến dạ dày và đóng lại để ngăn chặn chất dịch ở dạ dày bị đẩy ngược lên thực quản. Khi chức năng của cơ vòng thực quản suy yếu hoặc hoạt động rối loạn (khi cần đóng thì lại mở), người bệnh có thể bị trào ngược dạ dày.

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng axit, pepsin trong dạ dày bị đầy từng đợt hay thường xuyên lên thực quản gây tổn thương mô tại thực quản, gây triệu chứng khó chịu mà điển hình là ợ nóng.

Theo kết quả khảo sát của American College of Gastroenterology, có ít nhất 15 triệu người Mỹ hoặc 20% dân số Mỹ xuất hiện triệu chứng ợ nóng do trào ngược dạ dày mỗi ngày.

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược axit dạ dày rất phổ biến. Nguyên nhân chủ yếu là do thói quen ăn nhiều, nằm liền ngay sau khi ăn hoặc ăn thực phẩm lạ. Trào ngược axit hầu như không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu hiện tượng trên thường xuyên tái phát thì khả năng cao bạn bị mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

So với trào ngược axit, nguyên nhân gây bệnh trào ngược dạ dày thực quản đa dạng và biến chứng của bệnh cũng nghiêm trọng hơn nhiều.

Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra ở hầu hết mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến hơn ở đối tượng:

  • Béo phì, thừa cân do tăng áp lực lên ổ bụng;
  • Phụ nữ mang thai;
  • Người thường xuyên dùng thuốc trị bệnh hen suyễn (Theophylline), thuốc chẹn canxi (người cao huyết áp), thuốc kháng Histamin, thuốc an thần (người lo âu, mất ngủ), thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng viêm giảm đau như aspirin, ibuprofennaproxen;
  • Hút thuốc lá và thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc;
  • Người có chế độ ăn uống và sinh hoạt không điều độ. Một số thực phẩm có thể kích hoạt cơn trào ngược dạ dày bao gồm: bạc hà, đồ ăn chiên, nhiều dầu mỡ, cà phê, chất béo, đồ uống có cồn, socola…
  • Gần đây, nhiều nhà nghiên cho biết, thoát vị gián tiếp (Hiatal hernia) – hiện tượng phần trên của dạ dày trượt và nhô lên khỏi cơ hoành (cơ lớn nằm giữa ngực và bụng) gây chèn ép dạ dày, giảm áp lực cơ vòng thực quản, tăng nguy cơ trào ngược. Tình trạng trên xuất hiện chủ yếu ở người trên 50 tuổi theo ghi nhận của Tổ chức nhận thức Ung thư Thực quản.

Triệu chứng bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Một số triệu chứng giúp nhận biết bệnh trào ngược dạ dày thực quản đó là:

  • Ợ nóng còn gọi là chứng khó tiêu do axit là triệu chứng điển hình của bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Bệnh nhân nhân bị ợ nóng thường xuyên có cảm thấy nóng rát vùng thượng vị (khu vực dưới xương ức, trên rốn) và lan dần đến cổ và cổ họng. Tình trạng trên thường xuất hiện sau khi ăn, nằm xuống, cúi xuống và kéo dài liên tục trong 3 tiếng đồng hồ.
  • Buồn nôn và nôn.
  • Hơi thở hôi.
  • Gặp vấn đề về đường hô hấp.
  • Khó khăn khi nuốt thức ăn.
  • Suy nhược cơ thể.

Biến chứng của trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản có thể để lại những biến chứng nguy hiểm nếu như không phát hiện sớm và có biện pháp điều trị kịp thời.

  • Viêm thực quản: Những đợt axit liên tục trào ngược sẽ gây kích ứng và bào mòn lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc thực quản, cơ thể sẽ hình thành phản ứng viêm để kích hoạt hệ thống tự chữa lành.
  • Hẹp thực quản: Những vết viêm ở thực quản sau khi lành có thể để lại sẹo, sẹo chồng chất lên nhau gây chít hẹp thực quản, khó nuốt.
  • Barrett thực quản: Khi thực quản bị tổn thương, cơ thể sẽ kích hoạt khả năng tự sửa chữa. Tuy nhiên điều này cũng có thể vô tình khiến cho tế bào lót ở thực quản bị biến đổi, tăng nguy cơ bị bệnh ung thư.
  • Các vấn đề về hô hấp: Không chỉ thực quản là cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp, trào ngược dạ dày còn có thể gây biến chứng lên đường hô hấp như viêm xoang, khàn tiếng, hen suyễn, viêm thanh quản, viêm phổi.

Chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Nếu phát hiện cơ thể xuất hiện các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn bệnh. Một số xét nghiệm giúp chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày là:

  • Kiểm soát độ PH và theo dõi trở kháng thực quản: Phương pháp cho phép bạn đo được độ PH trong dạ dày và trở kháng thực quản khi bạn làm việc bình thường như ăn, ngủ.
  • Nội soi đường tiêu hóa trên: Bác sĩ sẽ dẫn một thiết bị nội soi chuyên dụng có gắn thiết bị ghi hình luồn vào thực quản, dạ dày, theo dõi tình trạng trào ngược dạ dày thông qua kết quả thiết bị trả về trên màn hình máy tính, dựa vào đó đưa ra kết luận.
  • Chụp X-quang thực quản dạ dày có cản quang: Bệnh nhân sẽ được chỉ định ngồi trước máy X-quang và uống barium để phủ lót đường tiêu hóa trên, từ đó cho thấy được một số vấn đề liên quan đến trào ngược dạ dày như thoát vị gián đoạn, thoát vị thực quản, loét dạ dày thực quản…
  • Đo áp lực thực quản: Phương pháp này được thực hiện bằng cách nuốt một ống mềm, mỏng qua mũi, sau đó bác sĩ sẽ kéo ống từ từ vào thực quản. Máy tính đo và ghi lại áp lực cơ co thắt thực quản, sức mạnh của cơ vòng thực quản để chẩn đoán bệnh.
  • Theo dõi độ PH thực quản bằng Bravo không dây: Trong thử nghiệm này, bác sĩ sẽ gắn một viên nang nhỏ vào thành thực quản trong suốt quá trình nội soi để đo nồng độ PH. Cách trên có thể đo được nồng độ axit trong 48 giờ.

Hướng điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Hiện nay, việc điều trị bệnh chủ yếu là điều điều trị nội khoa kết hợp với chế độ ăn uống và sinh hoạt điều độ. Chỉ khi những biện pháp trên không có tác dụng, bệnh nhân mới được chỉ định can thiệp ngoại khoa.

Điều trị nội khoa

Một số thuốc điều trị bệnh trào ngược gồm:

  • Thuốc ức chế bơm proton: với công dụng chính là giảm lượng axit dạ dày, đây là dược phẩm chính được dùng cho người bị trào ngược.
  • Thuốc kháng H2: có tác dụng kháng axit tương tự như thuốc bơm proton nhưng tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ hơn loại thuốc trên.
  • Thuốc trung hòa dịch vị dạ dày: có công dụng trung hòa axit dạ dày, tăng nồng độ PH dạ dày. Ngoài ra, nhóm dược phẩm trên còn có tác dụng thúc đẩy dạ dày tăng cường sản sinh chất tái tạo niêm mạc dạ dày, tăng cường chức năng bảo vệ.
  • Thuốc hỗ trợ nhu động: có tác dụng giúp dạ dày rỗng nhanh hơn. Một số tác dụng phụ thường gặp gồm: buồn nôn, lo âu, tiêu chảy…
  • Thuốc kháng sinh: được dùng để làm sạch dạ dày, điều trị bệnh trào ngược dạ dày có liên quan đến nhiễm khuẩn.

Điều trị ngoại khoa

Nếu việc thay đổi lối sống không cải thiện được triệu chứng bệnh trào ngược dạ dày hoặc việc điều trị nội khoa không đem lại tác dụng như mong đợi, bác sĩ sẽ đề nghị người bệnh phẫu thuật.

Các phương pháp điều trị phẫu thuật trào ngược dạ dày bao gồm:

  • Phẫu thuật bao đáy vị: Đây là thủ thuật xâm lấn nhằm khôi phục chức năng của cơ vòng thực quản dưới.
  • Phẫu thuật nội soi: Phương pháp này được thực hiện bằng cách rạch một vết nhỏ ở bụng, dùng thiết bị chuyên dụng có gắn máy ảnh vào, tiến hành phẫu thuật thắt chặt cơ vòng thực quản dựa trên hình ảnh thiết bị ghi hình trả về.

Phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản không những khiến bệnh nhân cảm thấy khó chịu mà còn có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không có biện pháp khắc phục sớm. Một số biện pháp thay đổi lối sống và cách ăn uống có thể giảm triệu chứng bệnh, bao gồm:

  • Ăn một lượng vừa phải, hạn chế ăn quá nhiều trong mỗi bữa.
  • Không ăn trước khi ngủ khoảng 2 – 3 giờ.
  • Bỏ thuốc lá hoặc hạn chế hút thuốc lá.
  • Giảm cân nếu bạn đang có dấu hiệu béo phì.
  • Không mặc quần áo bó sát.
  • Kê cao gối khi ngủ.
  • Có chế độ ăn uống hợp lý: tránh thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng, nhiều axit, socola, bạc hà, cà phê, cà chua, đồ uống có cồn.

Trào ngược dạ dày mặc dù không đe dọa tính mạng nhưng những triệu chứng và biến chứng của bệnh không được phép xem thường. Hiểu biết về bệnh, nguyên nhân, cách thức điều trị sẽ cho bạn có cái nhìn tổng quan và chủ động hơn khi gặp phải.

Ngày đăng: 03/12/2018 - Cập nhật lúc 3:25 pm , 17/04/2019

Tham khảo nội dung

 

Bài viết liên quan

CM
Top