Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc

Nâng tầm giá trị y học Dân tộc

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG THUỐC DÂN TỘC

Bí ẩn cội nguồn bài thuốc chữa khỏi bệnh trĩ của người H’Mông – Sự mách bảo của thần linh (Kỳ 1)

Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Thuốc dân tộc được biết đến là đơn vị nghiên cứu thuốc Đông y hàng đầu Việt Nam. Trên hành trình khám phá thảo dược, đội ngũ bác sĩ tại Trung tâm đã khám ra bài thuốc đặc trị trĩ bí truyền của người H’Mông nhờ những ký ức thuở ấu thơ của một vị bác sĩ với hơn 40 năm gắn bó với YHCT.

Nỗ lực tìm kiếm bài thuốc đặc trị bệnh trĩ của toàn ngành YHCT

Người xưa thường có câu “thập nhân cửu trĩ” để miêu tả về mức độ phổ biến của căn bệnh này trong đời sống con người. Đồng thời, căn bệnh trĩ gây nên nhiều khó chịu và đau đớn cho con người. Đứng trước thực trạng này, ngành y học đã nỗ lực rất nhiều trong quá trình tìm kiếm và bào chế thuốc chữa trĩ hiệu quả. Tuy nhiên, để tìm ra bài thuốc đặc trị dứt điểm bệnh, an toàn, không tác dụng phụ lại là điều khó khăn. 

Thời điểm đó, Thuốc dân tộc là một trong những đơn vị tiên phong trong ngành YHCT về hoạt động nghiên cứu và bào chế thuốc chữa đặc trị bệnh trĩ thế hệ mới. Năm 2010, đội ngũ bác sĩ tại Thuốc dân tộc đã sưu tầm và bào chế hàng trăm bài thuốc Nam chữa trĩ theo công thức bí truyền. Nhưng khi đưa vào ứng dụng thực tiễn, không có công thức nào có hiệu quả chữa bệnh dứt điểm, nhanh chóng và bền vững. 

Lúc này cứ ngỡ mọi thứ đã đi vào ngõ cụt, nhưng trong trí nhớ của bác sĩ Tuyết Lan bỗng thấp thoáng những chi tiết mong manh về bài thuốc bí truyền chữa trĩ của người H’Mông tại vùng đất địa đầu tổ quốc – Hà Giang. Những ký ức này đưa bà về kỷ niệm một thời ấu thơ theo dấu chân cha mẹ đi tìm thảo dược. 

Nhân duyên của nữ bác sĩ giàu tâm huyết và bài thuốc bí truyền của người H’Mông

Ths.Bs Nguyễn Thị Tuyết Lan và những câu chuyện bí ẩn về bài thuốc cổ chữa trĩ
Ths.Bs Nguyễn Thị Tuyết Lan và những câu chuyện bí ẩn về bài thuốc cổ chữa trĩ

Ths.Bs Nguyễn Thị Tuyết Lan sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống YHCT. Ngay từ khi còn nhỏ, nữ bác sĩ đã theo chân cha, mẹ đi khắp mọi miền trên đất nước để tìm kiếm và nghiên cứu thảo dược.

Từ xưa đến nay, Tây Bắc được mệnh danh là vùng đất màu mỡ của nhiều thảo dược quý. Vì vậy, cha mẹ bác sĩ đã cùng đưa cô tới khám phá mảnh đất này. Lần ấy, tình cờ bác sĩ Tuyết Lan và cha mẹ đã có dịp nghe những câu chuyện về bài thuốc chữa bệnh trĩ, táo bón từ những người H’mông. 

Cho đến nay, bà vẫn giữ cuốn sổ ghi chép do cha để lại về những chuyến đi, những câu chuyện được nghe và lòng luôn muốn khám phá bài thuốc huyền thoại mang nhiều bí ẩn này. 

Câu chuyện truyền miệng về bài thuốc đặc trị trĩ của người H’Mông 

Khoảng 500 năm trước, khi di cư vào Việt Nam, người H’Mông lựa chọn những thung lũng nằm giữa những ngọn núi cao, bao quanh là núi rừng để quây quần, xây nhà, làm nương rẫy. Nếu không phải người trong tộc thì rất khó có thể tìm được bản của người Mông. Bởi lẽ, cổng bản luôn được rào chắn kỹ để tránh kẻ gian bên ngoài bắt mất gia súc, gia cầm.

Người H'Mông thường chọn những sườn núi để xây dựng nhà cửa
Người H’Mông thường chọn những sườn núi để xây dựng nhà cửa

Cuộc sống của người H’Mông gắn liền với núi rừng. Chính vì vậy, ngoài làm ruộng bậc thang, trồng lúa nước, từ lâu người dân tộc H’mông đã phát hiện ra công dụng của 1 số thảo dược dùng để chữa bệnh. Tận dụng nguồn tài nguyên này, họ thường vào rừng tìm kiếm những vị thuốc quý và trao đổi với người Kinh để lấy vải vóc, thịt, muối…

Bên cạnh lối sống tự cung tự cấp, người H’Mông còn có một nền văn hóa tín ngưỡng khác biệt. Họ cho rằng: Vạn vật đều có linh hồn và cây cỏ cũng vậy. Rừng núi sẽ có thần rừng, thần núi, thần cây, thần nước, linh hồn cỏ cây, hoa lá… sẽ luôn bảo vệ và che chở, giúp đỡ họ vượt qua hoạn nạn.

Thông thường, để ăn mừng một năm mùa màng bội thu, cầu bình an cho gia đình, người H’Mông có phong tục ăn Tết trong vòng 1 tháng. Mùa lễ hội của người H’Mông tiêu thụ hoàn nghìn lít rượu nếp, hàng tấn thịt rừng và gạo nương. 

Sau nhiều ngày đắm chìm trong lễ hội, nhiều người đàn ông và phụ nữ trong tộc đã gặp căn bệnh lạ, bài tiết khó khăn, đau đớn, chảy máu, “đứng ngồi không yên”. Cũng giống như việc ăn, uống, thở, sự bài tiết đối với con người cũng vô cùng quan trọng. 

Lúc này, người trong bản chỉ nghĩ đây là căn bệnh đau bụng bình thường. Họ nấu nhiều thảo dược quý, cùng nhau uống. Tuy nhiên, sau vài ngày bệnh không có dấu hiệu thuyên giảm. Số lượng người mắc bệnh hiếm lại càng tăng lên. 

Trước bệnh tật của dân làng trong bản, nhiều thầy lang đã tìm cách bào chế các bài thuốc từ cây thảo trong vùng. Thế nhưng vẫn không thấy có hiệu quả. Đêm ấy, một thầy lang già trong bản đã mơ thấy một giấc mơ có tiếng vọng từ núi rừng, chỉ dẫn ông đến nơi có nhiều loại cây lạ. Sau đó, ông tỉnh giấc và trong lòng còn nhiều suy nghĩ.

Ngày hôm sau, thầy lang vào rừng hái thuốc như thường lệ thì thấy hiện tượng lạ, một vùng cây cỏ đột nhiên sáng lên, trời nổi gió. Vạch lùm cây, thầy lang bắt gặp những vị thảo dược lạ đúng như thần mách bảo qua giấc mơ.

Thầy lang đã hái những cây cỏ ấy về, thử kết hợp với nhiều loại thảo dược khác, bào chế thành thuốc và đưa cho những người đang mắc bệnh lạ trong làng uống. Hiệu quả thật sự thần kỳ. Sau vài ngày dùng thuốc, bệnh tình của họ đã khá lên nhiều. Một thời gian sau thì bệnh hết hẳn. 

Bài thuốc chữa trĩ của người H'mông nổi tiếng khắp tứ phương
Bài thuốc chữa trĩ của người H’mông nổi tiếng khắp tứ phương

Mãi sau này, khi khoa học tiến bộ, họ đã đặt tên cho căn bệnh ấy là BỆNH TRĨ. Và bài thuốc của người H’mông vang tiếng khắp nhân gian. 

Tuy nhiên, trước khi mất, thầy lang tìm ra bài thuốc đã căn dặn: “Cây cỏ là của người H’Mông, thuốc là của người H’Mông“. Từ đó bài thuốc chỉ được lưu truyền trong bản. Mặc cho hàng nghìn người ngược xuôi xin thần dược, dân làng vẫn chỉ cho thuốc về uống chứ nhất định không chia sẻ công thức.

Mặc dù câu chuyện ấy chỉ là một dị bản được truyền miệng qua nhiều đời của tộc người H’mông nhưng hiệu quả bài thuốc chữa trĩ của họ là không thể bàn cãi. Sự “thần kỳ” của bài thuốc Nam này đã in đậm trong tâm chí bác sĩ Tuyết Lan. 

Vị bác sĩ giàu tâm huyết này đã quyết định thành lập đoàn nghiên cứu, tìm về cội nguồn bài thuốc chữa bệnh trĩ của người H’mông theo những ký ức ấu thơ. Bởi Trung tâm Thuốc dân tộc – nơi bác sĩ quyết định gắn bó để tiếp tục cống hiến sau khi về hưu – đang trên con đường sưu tầm những bài thuốc cổ đem lại hiệu quả cao trong điều trị bệnh trĩ. (còn tiếp)

>> Xem tiếp kỳ 2: Gian truân trong hành trình đi tìm “thần y núi rừng” để xin công thức bí truyền chữa bệnh trĩ

Ngày đăng: 25/03/2020 - Cập nhật lúc: 4:08 PM , 25/03/2020

Nguyễn Quỳnh
Tốt nghiệp chuyên ngành Báo chí, Trường Đại học Huế, tôi đã có 9 năm kinh nghiệm làm việc tại các cơ quan báo chí lớn như Đời sống & Pháp luật, Tin mới… Đồng thời, tôi còn cộng tác với vai trò cố vấn truyền thông cho nhiều dự án về sức khỏe của các bệnh viện, cơ sở y tế, phòng khám trên cả nước.

Về tác giả

Bài viết liên quan

CM
Top