Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc

Nâng tầm giá trị y học Dân tộc

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG THUỐC DÂN TỘC

Phì đại tuyến tiền liệt và những điều bạn cần biết



Có đến 50% nam giới từ 50 tuổi trở lên gặp phải căn bệnh phì đại tuyến tiền liệt. Và con số này tăng lên ở mức 90% đối với nam giới trên 85 tuổi. Tuy nhiên, ngay cả cánh mày râu trẻ tuổi cũng sẽ bị chứng phì đại tuyến tiền liệt bởi một số nguyên nhân đặc thù gây ra.

Phì đại tuyến tiền liệt là tình trạng tăng nhanh về kích thước ở cơ quan này, gây chèn ép đường tiết niệu, thận và bàng quang khiến nam giới khó chịu khi đi tiểu hoặc xuất tinh.

I. Nguyên nhân và triệu chứng của bệnh phì đại tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt bình thường có kích thước tương đương quả óc chó. Nam giới bắt đầu 25 tuổi, phần chuyển tiếp của tuyến tiền liệt có xu hướng lớn lên theo thời gian trong suốt cuộc đời. Kết quả là tuyến tiền liệt có thể to như quả mơ hoặc thậm chí là quả chanh.

Tuyến tiền liệt
Tuyến tiền liệt có kích thước tương đương quả óc chó và rất dễ gây bệnh phì đại ở cơ quan này

Tuy nhiên, có một số nguyên nhân khiến cho tuyến tiền liệt tăng sinh nhanh chóng, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe sinh sản và hệ thống tiết niệu.

1. Những nguyên nhân gây phì đại ở tuyến tiền liệt

Nhiều chuyên gia cho biết, sự gia tăng nhanh chóng nồng độ hormone dihydrotestosterone là một trong những nguyên nhân làm cho tuyến tiền liệt tăng kích thước bất thường và gây ra căn bệnh phì đại ở cơ quan này. Bên cạnh đó, tuyến tiền liệt bị sưng to còn là do một số nguyên nhân sau gây nên:

  • Mất cân bằng hormone giới tính: Hormone estradiol (một loại của hormone sinh dục nữ estrogen) có thể là thủ phạm gây nên tình trạng phì đại tuyến tiền liệt. Khi nam giới càng lớn tuổi, nồng độ testosterone trong máu có xu hướng giảm, điều này khiến tỷ lệ estrogen cao hơn. Nồng độ estradiol tăng nhanh là một chỉ số đại biểu dấu hiệu bất thường của sức khỏe tuyến tiền liệt.
  • Thực phẩm gây viêm: Nam giới dùng một số loại thực phẩm có khả năng kích hoạt phản ứng viêm gây phì đại tuyến tiền liệt trong cơ thể bao gồm thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm nhiều đường, trứng, thịt gia cầm, rượu bia và các chế phẩm từ sữa.
  • Béo phì: Nam giới có trọng lượng dư thừa, nhất là việc tích tụ quá nhiều mỡ xung quanh bụng gây nguy cơ phì đại tuyến tiền liệt. Vì khi nam giới bị béo phì, nồng độ testosterone có xu hướng giảm và gia tăng estradiol gây tác hại tiêu cực cho tuyến tiền liệt.
  • Bị tiểu đường: Các triệu chứng của bệnh tiểu đường như kháng insulin, béo phì và lượng đường huyết trong máu cao làm tăng sự phát triển của tuyến tiền liệt. Ngoài ra, bệnh tiểu đường còn làm tổn thương mạch máu, điều này góp phần làm tăng kích thước của tuyến tiền liệt.
  • Lượng cholesterol cao: Những người đàn ông mắc bệnh tiểu đường và có nồng độ cholesterol cao thường có đến 67% khả năng bị phì đại tuyến tiền liệt so với nam giới có mức cholesterol bình thường.
  • Bị hội chứng chuyển hóa: Đây là một dạng rối loạn mà đặc trưng là sự béo phì, kháng insulin, không dung nạp glucose; lúc này, nồng độ protein phản ứng (dấu hiệu viêm) và chất ức chế plasminogen-1 trong máu cao.
  • Xơ vữa động mạch: Khi thành động mạch dày và cứng do xuất hiện các mảng bám thì rất có thể nam giới đã bị xơ vữa động mạch. Đây cùng là một trong những nguyên nhân gia tăng nguy cơ phát triển những căn bệnh ở tuyến tiền liệt.
  • Không thường xuyên tập thể dục: Việc nam giới ít vận động góp phần làm tuyến tiền liệt bị sưng to. Vì các hoạt động thể dục thể thao giúp giảm viêm, hạn chế mắc bệnh tiểu đường type 2 và béo phì. Ngoài ra, thường xuyên luyện tập tập thể dục có thể làm giảm đáng kể tình trạng tiểu đêm và tránh gây ảnh hưởng cho tuyến tiền liệt.
  • Suy giảm chức năng miễn dịch: Nam giới có hệ thống miễn dịch suy yếu thường là do chế độ ăn uống thiếu chất, không tập thể dục, ngủ không đủ giấc, thường xuyên căng thẳng… khiến tuyến tiền liệt gặp các vấn đề tiêu cực, gây sưng và dẫn đến tình trạng phì đại.

2. Các triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt

Tùy vào mức độ nghiêm trọng của phì đại tuyến tiền liệt mà có những triệu chứng, biểu hiện khác nhau như:

  • Thường xuyên đi tiểu dù không có nhiều nước thải
  • Tăng tần suất đi tiểu vào ban đêm
  • Khó tiểu
  • Dòng nước tiểu yếu
  • Luôn có cảm giác bàng quang còn nước tiểu dù vừa tiểu xong
  • Có lẫn máu trong nước tiểu
  • Nhiễm trùng đường tiết niệu.
khó tiểu
Phì đại tuyến tiền liệt là một trong những nguyên nhân gây nên các vấn đề về tiết niệu

Kích thước phì đại của tuyến tiền liệt không phản ánh mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Một số nam giới chỉ có tuyến tiền liệt hơi to đã xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng, trong khi đó những người đàn ông khác bị phì đại tuyến tiền liệt rất to nhưng hầu như không có triệu chứng cụ thể.

II. Phương pháp điều trị phì đại tuyến tiền liệt

1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ bắt đầu bằng đặt các câu hỏi về triệu chứng của bạn, sau đó thực hiện thăm khám lâm sàng và xét nghiệm, bao gồm:

  • Khám trực tràng: Bác sĩ sẽ đưa một ngón tay (đã được đeo găng y tế và bôi trơn) vào trực tràng để kiểm tra tình trạng tuyến tiền liệt của bạn xem có bị sưng hay không.
  • Xét nghiệm nước tiểu: Phân tích một mẫu nước tiểu của bạn để kiểm tra nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc các dấu hiệu bất thường của tuyến tiền liệt.
  • Xét nghiệm máu: Kết quả xét nghiệm này nhằm đánh giá mức PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) – là một chất được sản xuất bởi tuyến tiền liệt. Nếu mức PSA tăng đột biến, điều này chứng tỏ nam giới có nguy cơ mắc chứng phì đại tuyến tiền liệt và ngược lại.
  • Siêu âm: Một đầu dò nối với thiết bị siêu âm sẽ được đưa vào trực tràng của nam giới để quan sát và đánh giá tuyến tiền liệt có bị sưng lên hay không.
  • Sinh thiết tuyến tiền liệt: Một đầu kim nhỏ được sử dụng để lấy mẫu mô của tuyến tiền liệt. Thông qua các kỹ thuật kiểm tra mô có thể giúp bác sĩ chẩn đoán bạn có bị ung thư hoặc phì đại tuyến tiền liệt hay không.

2. Điều trị phì đại tuyến tiền liệt

Các phương pháp điều trị phì đại tuyến tiền liệt thường là dùng thuốc, xâm lấn tối thiểu hoặc phẫu thuật. Sự lựa chọn điều trị theo phương pháp nào để đạt kết quả tốt nhất còn phụ thuộc vào một số yếu tố như mức độ bệnh, độ tuổi nam giới, sức khỏe tổng quát…

Dùng thuốc

Dùng thuốc để điều trị nội khoa là phương pháp phổ biến nhất cho các triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt từ nhẹ đến trung bình.

  • Thuốc Alpha – blockers: Những loại thuốc này có tác dụng làm thư giãn cơ vòng ở cổ bàng quang và các sợi cơ ở tuyến tiền liệt, giúp cho việc đi tiểu trở nên dễ dàng hơn. Thuốc alpha – blockers thường dùng là alfuzosin, doxazosin, tamsulosin và silodosin. Các tác dụng phụ có thể gặp là chóng mặt, buồn nôn, xuất tinh ngược dòng.
  • Thuốc 5 – alpha – reductase inhibitors: Đây là loại thuốc có công dụng hỗ trợ làm thu nhỏ tuyến tiền liệt bằng cân bằng và ngăn chặn sự thay đổi của nội tiết tố sinh lý. Những loại thuốc này bao gồm finasteride và dutasteride.
  • Thuốc Tadalafil (Cialis): Đây là loại thuốc dùng để điều trị chứng rối loạn cương dương, nhưng vẫn dùng được ở nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt.
thuốc chữa phì đại tuyến tiền liệt
Các loại thuốc được áp dụng để điều trị phì đại tuyến tiền liệt nhẹ và trung bình

Phương pháp xâm lấn tối thiểu

Liệu pháp này được tiến hành khi bệnh nhân bị phì đại tuyến tiền liệt khiến niệu đạo bị hẹp, mắc bệnh đa xơ cứng hoặc bệnh Parkinson…

  • Liệu pháp vi sóng Transurethral (TUMT): Bác sĩ sẽ chèn một thiết bị điện cực đặc biệt thông qua đường niệu đạo vào khu vực tuyến tiền liệt. Năng lượng vi sóng từ điện cực sẽ tác động lên phần bị sưng, từ đó giúp thu nhỏ tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ có thể làm giảm một phần nào đó các triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt và phải mất một thời gian mới có kết quả.
  • Liệu pháp laser: Một tia laser có năng lượng cao sẽ giúp phá hủy hoặc loại bỏ các mô tuyến tiền liệt đang có nguy cơ phát triển quá mức. Điều trị bằng laser thường làm giảm các triệu chứng ngay lập tức và hạn chế tác dụng phụ so với phương pháp phẫu thuật.

Phẫu thuật phì đại tuyến tiền liệt

Bác sĩ khi tiến hành phẫu thuật sẽ rạch một vết mổ ở bụng dưới của bạn và loại bỏ mô bị phì đại của tuyến tiền liệt. Phẫu thuật tuyến tiền liệt thường được thực hiện nếu nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt nghiêm trọng, gây tổn thương cho bàng quang hoặc các cơ quan khác. Phẫu thuật thường đòi hỏi bệnh nhân phải nằm viện để theo dõi và có nguy cơ cần truyền máu cao hơn (nếu có biến chứng xảy ra).

Sau khi điều trị phì đại tuyến tiền liệt bằng phương pháp xâm lấn tối thiểu bệnh nhân cần hạn chế nâng vật nặng, làm việc và tập thể dục quá mức trong bảy ngày. Nếu nam giới phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến tiền liệt thì cần phải hạn chế hoạt động trong sáu tuần.

III. Lối sống khoa học khắc phục chứng phì đại tuyến tiền liệt

Bạn nên lưu ý đến những thói quen sinh hoạt hàng ngày; việc thực hiện và quản lý nếp sống của mình cho khoa học cũng là cách giúp nam giới kiểm soát hiệu quả chứng phì đại tuyến tiền liệt:

hạn chế uống nước vào buổi tối
Nam giới nên hạn chế uống nước gần sát giờ đi ngủ để không thức giấc đi vệ sinh vào ban đêm
  • Hạn chế uống nước vào buổi tối: Đừng uống quá nhiều nước hoặc bất cứ đồ uống gì trong một hoặc hai giờ trước khi đi ngủ. Điều này giúp bạn tránh được những cơn thức giấc vào giữa đêm để đi vệ sinh.
  • Hạn chế cafein và rượu: Việc dùng quá nhiều cà phê và rượu bia là một trong những nguyên nhân khiến bạn đi tiểu thường xuyên. Điều này gây kích thích không nhỏ cho bàng quang và làm các triệu chứng của bệnh nặng thêm.
  • Hạn chế dùng thuốc thông mũi hoặc thuốc chống dị ứng: Những loại thuốc này có thể làm thắt chặt các dải cơ xung quanh niệu đạo, làm hạn chế lưu lượng nước tiểu, khiến việc đi vệ sinh trở nên khó khăn hơn.
  • Tránh nhịn tiểu: Bạn cần đi tiểu ngay khi cơ thể có dấu hiệu thôi thúc. Không nhịn tiểu khiến cho cơ bàng quang bị căng cứng và chèn ép tuyến tiền liệt gây ra những tổn thương.
  • Chế độ dinh dưỡng: Bạn nên thực hiện theo chế độ ăn uống lành mạnh. nhiều rau xanh và trái cây. Tránh ăn nhiều đường và thịt mỡ gây nguy cơ béo phì dẫn đến những tác hại cho tuyến tiền liệt.
  • Tập thể dục thường xuyên: Việc lười biếng vận động cơ thể góp phần không nhỏ trong việc giữ nước tiểu ở bàng quang. Do đó nam giới nên thường xuyên tập luyện thể dục thể thao để giúp giảm các vấn đề về tiết niệu hoặc nguy cơ phì đại tuyến tiền liệt.

Hãy thăm khám ngay với bác sĩ nếu bạn gặp vấn đề về tiết niệu và tuyến tiền liệt. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp bạn tránh được những biến chứng nguy hiểm từ căn bệnh này.

*ThuocDanToc.vn không đưa ra các lời khuyên, chẩn đoán hay các phương pháp điều trị y khoa.

Ngày đăng: 09/01/2019 - Cập nhật lúc 2:04 pm , 15/03/2019

Tham khảo nội dung

Bài viết liên quan

CM
Top